سيد محمد على ايازى

32

كاوشى در تاريخ جمع قرآن ( فارسى )

« خداوند به من هفت سوره طولانى ( طوال ) به جاى تورات و سوره‌هاى صد آيه‌اى ( مئين ) به جاى انجيل و سوره‌هاى دوگانه كمتر از صد آيه ( مثانى ) به جاى زبور و سوره‌هاى كوتاه و پى در پى ( مفصلات ) به جاى ديگر كتاب‌هاى انبياء عطا كرده است » « 1 » همچنين مسلم در صحيح خود خبرى را نقل مىكند كه پيامبر هفت سورهء طوال را در يك ركعت خوانده است . از اين روايات استفاده مىشود كه ترتيب كنونى در زمان پيامبر معهود و روشن بوده و اين ترتيب توقيفى و نازل شده از پيشگاه خداوند بوده است . به ويژه آن كه حضرت بالف و نشر مرتب ، نخست سوره‌هاى طوال ، سپس مئين و مثانى و آن گاه مفصلات را بر مىشمارد ؛ و اگر نبود كه قرآن در عهد پيامبر نظم و ترتيبى مشخص به مانند يك كتاب منسجم داشته ، حضرت اين فصل‌بندى و تقسيم را بيان نمىكرد . دليل ششم از ادلّهء ديگر بر جمع قرآن ، اخبار و اسنادى است كه ثابت مىكند در عهد پيامبر ، گروهى مبادرت به جمع‌آورى قرآن كردند . بخارى در فضائل القرآن ، تعداد اين كسان را از چهار تا هفت نفر ذكر مىكند . طبرانى در جامع بنابر روايتى اين تعداد را شش نفر مىشمارد . « 2 » گروهى اين تعداد را به بيش از اين تعداد هم رسانده‌اند . « 3 » ذهبى اين تعداد را هفت نفر ذكر كرده است . وى چنين نقل مىكند :

--> ( 1 ) سيوطى ، الاتقان ، ج 1 / 218 . دربارهء معناى اين حديث ، سخن‌ها بسيار است ، گرچه در اصل نام گذارى و تقسيم آن ترديدى نيست . براى اطلاع بيشتر به كتاب‌هاى تفسيرى و حديثى مراجعه كنيد . همچنين سيوطى در الاتقان ، ج 1 / 220 بحثى مفصل درباره معناى حديث كرده است . ( 2 ) زركشى ، البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 / 241 ، خويى ، البيان / 250 ؛ بخارى ، صحيح ، ج 3 / 228 . ( 3 ) راميار ، محمود ، تاريخ قرآن / 253 .